Anafilaksiya — təcili vəziyyət
Anafilaksiya bir neçə orqan sistemini əhatə edən, sürətlə inkişaf edən və həyat üçün təhlükəli allerqik reaksiyadır. Şübhə yarandıqda dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
Anafilaksiya — təcili vəziyyət nədir?
Anafilaksiya adətən dəqiqələr ərzində inkişaf edən, bir neçə orqan sistemini (dəri, tənəffüs, ürək-damar, həzm) eyni vaxtda tutan ağır allerqik reaksiyadır. Ən çox rast gəlinən tetikləyicilər dərmanlar, qidalar və həşərat sancmalarıdır. Bu vəziyyət gözləmə deyil, dərhal müdaxilə tələb edir.
Əsas əlamətlər
- Dəridə sürətlə yayılan səpki və qaşınma
- Dodaq, dil, boğazın şişməsi, səsin batması
- Nəfəs darlığı, xırıltı, öskürək
- Təzyiqin düşməsi, rəngin ağarması, tərləmə
- Başgicəllənmə, huşun itməsi
- Ürəkbulanma, qusma, qarın ağrısı
Nə vaxt təcilidir?
Diaqnoz necə qoyulur?
Kəskin dövrdə diaqnoz klinik əlamətlərə əsasən qoyulur — laboratoriya nəticəsi gözlənilmir. Vəziyyət sabitləşdikdən sonra tetikləyicini müəyyənləşdirmək və təkrarın qarşısını almaq üçün allerqoloq qiymətləndirməsi vacibdir.
Özünüz nə edə bilərsiniz?
- Təcili yardım çağırın — bu, evdə idarə olunacaq vəziyyət deyil
- Xəstəni uzandırın və ayaqlarını qaldırın; nəfəs çətindirsə oturaq vəziyyət rahat ola bilər
- Məlum tetikləyici ilə təması dayandırın
- Həkiminiz təcili istifadə üçün dərman təyin edibsə, göstərişə uyğun istifadə edin
- Əlamətlər keçsə belə tibbi müşahidə lazımdır — reaksiya təkrarlana bilər
Bu tövsiyələr ümumi xarakter daşıyır və həkim müalicəsini əvəz etmir. Dərman qəbulu və ya dayandırılması ilə bağlı qərarı yalnız həkiminizlə birlikdə verin.
Tez-tez verilən suallar
Anafilaksiya nə qədər sürətlə inkişaf edir?
Çox vaxt təmasdan sonra dəqiqələr ərzində başlayır, lakin bəzi hallarda daha gec də ola bilər.
Əlamətlər öz-özünə keçsə həkimə getməliyəmmi?
Bəli. Reaksiya bir neçə saat sonra təkrarlana bilər, ona görə tibbi müşahidə və sonrakı allerqoloq qiymətləndirməsi vacibdir.
İstifadə olunan mənbələr
Bu səhifə anafilaksiya — təcili vəziyyət mövzusunda ümumi maarifləndirmə üçün hazırlanıb. Son yenilənmə: 2026-08-02.
Tibbi redaktə statusu: təsdiq gözlənilir. Reviewer adı və tarix yalnız real yoxlamadan sonra göstəriləcək.