Kontakt dermatit
Kontakt dermatit dərinin müəyyən maddə ilə təmasından sonra yaranan iltihabıdır. Müalicənin əsası səbəb olan maddəni müəyyənləşdirib təmasdan qaçmaqdır.
Kontakt dermatit nədir?
Kontakt dermatit dərinin xarici maddə ilə təmasından sonra qızarma, qaşınma və bəzən suluqlarla gedən iltihabıdır. İki əsas forması var: qıcıqlandırıcı kontakt dermatit (maddə dərini birbaşa zədələyir — məsələn yuyucu vasitə, sement, təmizləyici) və allerqik kontakt dermatit (immun sistem müəyyən maddəyə həssaslaşır — məsələn nikel, saç və qaş boyası, kosmetika tərkibləri). Şikayət adətən təmas nahiyəsi ilə məhdudlanır və bu, diaqnoz üçün mühüm ipucudur.
Əsas əlamətlər
- Təmas nahiyəsində qızartı və qaşınma
- Dərinin quruması, qabıqlanması, çatlaması
- Bəzən sulu qabarcıqlar və sızıntı
- Şikayətin yalnız təmas olan yerdə olması (məsələn yalnız əllərdə)
- Təkrarlanan təmasda əlamətlərin güclənməsi
Bu vəziyyət necə görünür?
Aşağıdakı şəkillər real qəbullardan götürülüb. Şəxsi məlumat və tanınma riski daşıyan detallar çıxarılıb.
Şəkillər yalnız maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Oxşar görünüş fərqli xəstəliklərdə də ola bilər — şəklə baxaraq özünüzə diaqnoz qoymayın.
Nə vaxt təcilidir?
Aşağıdakı hallarda gözləməyin — dərhal təcili yardıma müraciət edin:
- Geniş sahədə güclü ödem və suluqlar
- Yaraların irinləməsi, hərarət (infeksiya əlaməti)
- Üzdə və göz ətrafında güclü şişkinlik
- Kimyəvi maddə ilə ağır təmas — dərhal bol su ilə yuyub həkimə müraciət edin
Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnozda ən mühüm addım təmas tarixçəsinin dəqiqləşdirilməsidir: iş şəraiti, istifadə edilən kosmetika, təmizlik məhsulları, zinət əşyaları. Allerqik forma şübhəsi olduqda həkim yama (patch) testi təyin edə bilər — bu test dəriyə şübhəli maddələrin yapışdırılması və bir neçə gün sonra reaksiyanın qiymətləndirilməsi ilə aparılır.
Özünüz nə edə bilərsiniz?
- Ev işlərində və kimyəvi maddələrlə işləyərkən əlcək geyinin
- Yeni kosmetik məhsulu əvvəlcə kiçik bir sahədə sınayın
- Şübhəli məhsulun tərkib siyahısını saxlayın — həkimə göstərmək üçün faydalıdır
- Dəri baryerini bərpa etmək üçün müntəzəm nəmləndirici istifadə edin
- Həkim təyinatı olmadan hormonal krem istifadə etməyin
Bu tövsiyələr ümumi xarakter daşıyır və həkim müalicəsini əvəz etmir. Dərman qəbulu və ya dayandırılması ilə bağlı qərarı yalnız həkiminizlə birlikdə verin.
Tez-tez verilən suallar
Yama testi nədir?
Şübhəli maddələrin dəriyə yapışdırılıb bir neçə gün sonra qiymətləndirilməsi ilə aparılan testdir. Allerqik kontakt dermatitin səbəbini müəyyənləşdirməyə kömək edir.
Təbii tərkibli məhsul allergiya yaratmazmı?
Yarada bilər. "Təbii" olması təhlükəsiz demək deyil — bitki mənşəli maddələr də güclü allergen ola bilər.
Kontakt dermatit keçirmi?
Səbəb olan maddə ilə təmas dayandırıldıqda dəri adətən sağalır, lakin həssaslıq davam edə bilər.
İstifadə olunan mənbələr
Bu səhifə kontakt dermatit mövzusunda ümumi maarifləndirmə üçün hazırlanıb. Son yenilənmə: 2026-08-02.
Tibbi redaktə statusu: təsdiq gözlənilir. Reviewer adı və tarix yalnız real yoxlamadan sonra göstəriləcək.